هراس تلخ انديشه

با اين حال نيست

2009-12-14T13:45:00.000-08:00

پرده را از روي پرده ي ضخيم ديگر كتار مي زنم . هوا صاف شده است . كثافت را باد برده است . نفس مي كشم . سربالايي كوچه پس كوچه هاي شهرك را مي دوم . درد هم كم شده است . همه چيز خوب است با اين حال نيست . هشت و نيم فليني آدم را سر شوق مي آورد و با رقص زن هاوايي و ماستروياني ديوانه مي شوم . سفر عقب مي افتد اما سر جايش هست . خيام نيز پوچي را برايت عميقا مفهوم مي سازد . دو ساعت در فضايي سرد علاف دوستي مي شوي و شب ها فيلم مي بينم و صبح ها تا چهار بعد از ظهر مي خوابم . مي انديشم يا شايد خيال مي بافم . دوره روسوليني و برشت به سر آمده ، دوره پاسوليني هم . اما ... باز بايد زيست بايد زيست بايد زيست.

تلگرافي كه شبانه رسيد

2009-12-10T13:09:00.000-08:00

و اكنون به گذشته كه مي نگرم مي بينم ، تاريخ از مغاك تاريكش قابل ديدن شده است. روزگاري گذشته است و اين گذشتن را حس نمي توان كرد . آنچه مي ماند احساسي گنگ است از لحظاتي خاص در دوره اي خاص . از آدم هايي كه آمدند ، خنديدند و بعد رفتند و باز آدم هايي ديگر و اين دايره مداوم تكرار مي شود . عده اي اندك باقي مانده اند و عده اي اندك تر نيز اضافه شده اند .
و من مي روم در پوستين هواي گرفته تاريك يك خيابان مركزي در زير زمين ،‌گرسنه و دوستي كه از همسرش جدا شده بود در يك شركت زندگي مي كرد . و من مي روم به فضاي گرم و صميمانه خانه دوست ديگر و قهوه اي كه با او خوردم و من مي روم به فضاي خانه بورژوايي و خانه ي كارگري و خانه متوسط ،‌مي روم به سرما به مستي به خنده هاي سرخوشانه اندك و اشك ها و خشم هاي فراوان و تنهايي ،‌تنهايي كه اينك نيز عجيب در برم گرفته است .
در لحظاتي خاص ،‌غرور هميشگي ام مي شكند و مي بينم عجيب تنها شده ام و اين هم غمين مي سازد مرا هم قوي .
اديت پياف ، هر ازگاهي موزار و برامس ،‌بسيار اوقات فرهاد و شايد نامجو ديوار ها برايم مي شكنند ،‌همان طور كه پازوليني يا هانه كه ،‌سر ذوقم مي آورند و پولانسكي ، و ...
و اين گونه است كه از كرختي جذام وار فرار كرده و به افق مي نگرم.

sheltering sky

2009-12-02T05:32:00.000-08:00

درد در قفسه سينه يا شايد كتاب ،‌ سيگار كم ،‌هواي آلوده ،‌لئونارد كوهن ،‌رمز عبور اين روزها مرگ است و مردم پير مي گويند زندگي حق است .

عينهو فرشته ي سر در ديوان قضا

2009-11-26T14:49:00.000-08:00

پدر هنوز نان مي آورد ،‌ اما شب ها زير نور اندك داستان مي نويسد. و شب كه مي شود و در ميان برج ها در هواي نمناك شهرك غرب قدم مي زنم ،‌من كه قهر مي كنم تو كه ناز مي كشي و شب باز مي رسم و تو حرص مي خوري و من كه خزعبل مي بافم و همگي فيلم بازي مي كنيم ، سيگار ترك كه مي شود و آدم ها كه به جواني نرسيده اهن و تلپ شان سنگين مي شود ،‌غم دلم را مي گيرد ، اما ياد بيضايي يا شايد سايه تو تاريكي اضطراب شب يادم مي آره كه ما هنوز زنده ايم و زنده ايم تا روايت كنيم و روايت را بشكونيم . اين مي شه كه باز از باز كه مي گيرد پرواز دل من از سوراخ شب باز هم پشتم تير مي كشه و هستيممان مي شود نيستي و ما باز هستيم و روايت مي كنيم . لذت آخ را فراموش نكن و در نهايت ، در هنگام انفجار از ابتذال آدمي نيچه مي گويد از زبان پويا:
تو را از مگسان زهرآگين به ستوه مي بينم ،‌ بگريز ،‌به تنهايي ات بگريز ،‌سرنوشت تو مگس تاراندن نيست.

تاسيان در خواب

2009-11-13T13:53:00.000-08:00

ديشب باز كابوس ديدم ،‌كابوس نبودنش را ، حضور نداشتن او نبودن من است و نيست شدن من و در خواب به خواست خود خوابيدم تا از خواب برخيزم و ببينم همه چيز خوابي بيش نبوده و هر بار از خواب بر مي خاستم و همان بود كه بود و باز دبيرستان بود كه من مدرك ديپلم نگرفته بايد باز هم مي رفتم و آنجا غروب بود و خانه نيز تاسيان . از خواب كه برخاستم به دنبالش رفتم ،‌رفته بود بيرون ،‌شب بوسيدمش ،‌من مي ترسم ز سيلي خور ز سيلي زن مي ترسم.خانه دلتنگ غروبي خفه بود در خواب . فردا باز هم خواهم ديدش يگانه ام را ،‌اسطوره ام را ،‌پدرم را .

..................................................

وقتي " شب بيست و يكم " استاد محمد را خواندم لرزيدم ،‌ميخكوب شدم از اين همه تلخي و بدبيني كه در اثر موج مي زد . شاهكار بود.

چشم سار دل ما تا كي خواهد خفت؟

2009-11-07T09:37:00.000-08:00

صداي شورانگيز عليزاده با پيانو قاطي كه شد ، دخترك آمد ،‌پا ضرب ديده بود ،‌ دخترك دراز كشيد ،‌خوابش برد ،‌پتو را رويش كشيده شد . هرم نفس هايش را حس مي شد كرد . من هم خودم را سانسور...

............

پولانسكي تو بيترمون خيلي تلخ بود . دوست داشتم ،‌خدا بود . يك نخ سيگار كشيدم ته فيلم ،‌با اين كه ترك كردم.

تنهايي بي هياهو

2009-11-02T12:15:00.000-08:00

ديگر لطافتي ندارند آدم ها . خشونت اند همگي . و تنهايي است كه استقامت مي بخشد و فقط آن است كه مي ماند . گنداب مانده آب است و اين ها همگي گنداب شده اند . احمق هايي كه برايم ذره اي جذابيت ندارند با چاپلوسي هاي خاص خودشان . اين است راز هستي . در نهايت هواي باران زده و خيابان هاي خيس ، عشق يك دختر است كه زير نور ماشين ها و چكاچم قطرات باران باقي مي ماند و عشق به يك جاي گرم و اخرايي رنگ به نام خانه . در انتهاي شب ،‌ چشمان سبزي منتظر خواهند بود كه جز شب نشيني هاي لذت بخش چيزي نيستند . اينك تنهايي خلاصه ابليس مي شود . دور مي شوم و در افق پيش مي روم ،‌ من گنداب ها را رها كرده بي گدار به دريا مي زنم .

لذت ب خ ش است.

باران مي بارد ،‌سقف سوراخ مي شود ،‌ آن مرد از سوراخ سرخ رد مي شود

2009-10-27T14:01:00.001-07:00

بارون زد . حالا مي شد رفت تو تراس ، يك سيگار روشن كرد ،‌كشيد . بعد پرتش كرد تو بالكن مثل اونوقت ها كه ... حالا كه بارون زد دخترك ها سرما خوردند ،‌زير پتو خوابيدند ،و من شايد در لحظه نهايي به هيچ فكر كنم ،‌آخر فكر كه نمي شود نكرد .
بارون زد ،‌ حالا ميشد سكر كرد مغز را اما نيست ،‌يعني نيست و بام تهران جاي قشنگي است ،‌آدمهايش قشنگ نيستند /

مارچلو ماستروياني من

2009-10-21T13:44:00.000-07:00

سرم دوران دارد ، مي خندم ، كرخت شدم ،‌جشمانم حس خاصي دارد ،‌طعم كونه خيار مي دهد گويي ،‌ مرد مي خواند ، هوا سرد شده و پاييز بوي تنش را پخش مي كند ،‌ بو مي كشم مثل سگ ،‌ بهمن كوچك ديگر نمي آيد ، يك عمر زور زدن براي تبديل واژه به تصوير و آن وقت يك بو از همه قدرتمند تر ،‌ حرف زدن از پشت تلفن ،‌و باز نگاه ،‌نگاه كه مي دهد آدم را به گا در تنگنا ،‌لعنت به نگاه ها ،‌ كه فقل مي شوند ،‌مي مانند ،‌و وقاحت من ...
حيف مي خواستم نيچه شوم ،‌مارچلو ماستروياني شدم در شب .

..............

شايد خيلي ها باور نكنند ،‌ولي دارم يك كارهايي مي كنم ،‌ از كون گشادي در ميام ،‌شايد روي پرده نقره فام تا چند ماه ديگر ، واژه ها تبديل به تصوير شده باشند.
...........
قديم ها فكر مي كردم وبلاگ جايي براي انديشه است ،‌الان مي بينم وبلاگ جايي براي فوران كلمات پس از خلسه است .
گورباباي هنري لوفور

رود چو طوفان خروشيد

2009-10-13T14:38:00.000-07:00

مقاله من درباره جايگاه مدرسه در آثار بهرام بيضايي در سايت انسان شناسي و فرهنگ منتشر شد

نگاهي به جايگاه مدرسه در آثار بهرام بيضايي

خوابم مي ياد خيلي . شش صبح نه هفت بود هوا تيره ، از دبيرستان گريختن و به موزه هنرهاي معاصر كه شبيه فرانسه بود پناه بردن و اينك در دانشگا كه به گا مي دهد آدمي را سگدو زدن در ميان جمعيت انبوه احمق هاي تيريپ هنري كيشلوفسكي باز و استادان خرفت تر از خرفت و يادي هم از پير بورديو كردن و درسي درباره درس و سيگار كشيدن هاي پياپي با چاي هاي بي مزه و ياد چاي لاهيجان مادربزرگ به بخير . شب خسته فيلم ديدن و آن هم درباره هروئين ديدن و ديدن هروئين و باز هم همش دلم مي گيره و صدايي كه به خس خس مي افتد و و فيلم ساختني كه مدام كون گشاد عقبش مي اندازد و. اين ها همه در زير باران شسته مي شود . فكر نمي كنم بي خيال همه چيز . دم را دريابيم همين. پوچي انساني بيش از پوچي جهان به چشم مي آيد زيبايي امر في نفسه اي نيست كه كانت مي گفت نيچه هم زر مي زد كه خالق زيباست نه اثر ، كلا زيبا دختري است با لباني سرخ و اعصابي كه من از پولاد به گه مي كشمش.

.....................................

آلبوم آخر نامجو هم آمد . درباره آلبوم زياد صحبت نمي كنم . سه تا اثر به نظرم ضعيف بودند بسيار ضعيف . گلادياتور ها كه به نظرم صرفا از لحاظ فرمي تكرار ضعيفي از كارهاي ضعيف قديمي اش بود با متني به شدت مغشوش ،‌دكلمه بي نظير نيز بسيار خام و كليشه اي بود و جايش حد اقل در اين ْآلبوم نبود و آهنگ همش دلم مي گيره كه تلفيقي از نئوكانتي و يكي دو.كار ديگرش بود . اما باقي ترك ها به خصوص خان باجي بر روي ملودي كردي ، قشقايي و دلاديدي قوي و بي نظير بودند.

........................................

كتاب درسي براي درس ، اثر پير بورديو ، به خصوص مصاحبه هاي پاياني اش درباره زنان و فرهنگ و دانشگاه عالي است . دكتر فكوهي ترجمه كرده و نشر ني منتشر.

كتاب تروريسم و زندگي روزمره هنري لوفور ،‌كتاب خوبي است امير هوشنگ افتخاري راد ترجمه كرده و اولين ترجمه فارسي از اين جامعه شناس است

خاطرات خانه اموات رمان جاودان داستايسكي را نيز از دست ندهيد

فيلم شب آنتونيوني را هزار باره ببينيد . كچ22 نيز فيلمي بلك كمدي است درباره جنگ و سرمايه داري با بازي كوتاه و بي نظير اورسن ولز ،‌باني و كلايد رو هم باز صد باره ببينيد

...............................

شب خوش

اي بي دلان را سلسله

2009-10-11T14:44:00.000-07:00

كابوس مي ديدم اما در بيداري ،‌كابوس بي خوابي ، و بي خوابي تمام وجودت را مي گيرد . تك تك پستي بلندي هاي بالشت را حفظ مي كني ،‌به تمام موضوعات عمرت مي انديشي ،‌چشمانت از زور بي خوابي سرخ و سرت از كشيدن سيگار بيش از حد در حال منفجر شدن هست و آنگاه براي هزارمين بار چشمانت را مي بندي ، ذهنت درهم مي شود تصاوير در هم مي رود ،‌دريچه خواب باز مي شود و ناگهان اضطرابي عميق وحشت زا تو را به وراي خواب برده ،‌دريچه خواب بسته شده و باز بي خوابي است . خورشيد مي زند عزا مي گيري .. ديگر حالت از نور به هم مي خورد . دنبال هزاران دليل مي گردي ، چهره ال پاچينو در بي خوابي كريستوفر نولان را مي آوري جلوي رويت و يك شب ،‌هنگامي كه يادت مي رود بايد بخوابي به خواب فرو مي رودي . اين بار صبح كه برخاستم خورشيد را دوست داشتم .

.........................................

ماستروياني مونيكا ويتي را مي بوسد . مونيكا ويتي سرش را جلو مي آورد و ماستروياني را مي بوسد . زيباست . شب در اثري از آنتونيوني

....................................

يكي از هدايايي كه گرفتم مجموع آثار كسرايي است ، شاهكاره ، رضا براهني هم هر چي گفته گه خوردن زياديه . هي مي گن شاعر سياسيه ،‌شعرهاش شعاري ان . يك روز جواب همه احمق ها را با يك مقاله خواهم داد. همين يك تكه را بخوانيد مي فهميد :

خاموشانه

من در صدف تنها

با دانه اي باران

پيوسته مي آميختم پندار مرواريد بودن را

غافل كه خاموشانه مي خشكد

در پشت ديوار دلم دريا
/////////////

در باره آلبوم نامجو و يكي دو چيز ديگر هم خواهم نوشت.

خاصه كه در بهار حسن

2009-10-01T08:17:00.000-07:00

هي هي ؛‌سيراماسرا ، سيراماسراي تنها ،‌زخمي پيدا كن مردي را كه بخوانم : چه گوارا

آهنگ را كه بلند مي كنم مي روم به دوره اي ديگر ، بوي عطر زنانه ،‌عربده نامجو ، من حيران در خيابان هاي شهرك غرب ... بوي شراب مي پيچد در دماغم با نگاه دخترك ،‌سرگيجه داشتم و پدر تنها بود/ اينها حالا فقط حس هستند و ديروز ناگهان با جمله اي اشكم روان شد / هشتم مهر بود روزي كه جهان رويش را به من برگرداند و من يك سال پير تر شدم.

................................

هديه گرفتم . بيش از 60 فيلم از فيملسازان بزرگ آنتونيوني، پازوليني ، ، پولانسكي ، برتولوچي ،‌بونوئل ، گرينوي ، گدار ،‌كوئن ، لينچ و البته بيلي وايلدر

كتاب چشمهايش بزرگ علوي را كه خواندم ، شگفت زده شدم ازز قدرت نويسنده ايراني خودمان

و باز هم اين جهان است كه مي رود و ما كه مي دويم از پي اش

ديش ديش داش داش ديديش داش

2009-09-23T14:03:00.000-07:00

پيچك مي پيچد بر روي ديوار و تمام ديوار حياط را پر مي كند و ناگهان يك روز سرد پاييزي باران كه نم مي زند پوشك ابر را ؛ مي بيني پيچك سبز خشك شده و قهوه اي رنگ . اين زندگي ماست كه قمار مي شود . هر روز بر خاستن بر وزن خواستن و سپس نتوانستن . روابطي كه اسير مرگ شده اند و بوي تعفن مي دهند . هر روز زور زدن براي شدن ؛مطرح شدن؛ معروف شدن؛ جا افتادن؛ خلق كردن و در انتها در خلا دست و پا زدن . اينك انسان است گرگ انسان و من مي ميرم پس بودم.

................................................

از شهر كتاب بيرون مي آيم . ايران زمين ترافيك است . ماشين هاي آخرين مدل ايستاده دختر و پسر مشغول ارضاي بدويات خويش . از ماشين بدون سقفي دود سفيد بلند مي شود و پرايد دو دختر را مي بلعد . مردي در بين ماشين ها ني لبك مي زند . كمي آنسو تر پسر جواني كت و شلوار سفيد پوشيده با كلاهي سفيد بر روي سر و مثل مايكل جكسون مي رقصد . پسر بچه اي فال مي فروشد و من آدرنو و موراويا به دست در انتظار تاكسي سوار بر ماشين دو بچه پولدار به خانه مي رسم . جامعه بيمار است . باور كنيد .

..........................................

دوستي گفت اين مدلي ننويسم ؛ رفيق عزيز ببخش عادت كرده ام مثل خيليهاي ديگر.

.........................................

.افول اكبر رادي با فضاي باراني گيلان و شخصيت هاي چخوف گونه اش جذاب است

گزين گويه هاي يرژي لتس را اميد مهرگان ترجمه كرده است اثر جالبي است
درسي درباره درس نيز گفتاري است از پير بورديو درباره جامعه شناسي و محيط آكادميك .دكتر فكوهي ترجمه كرده است
فيلم طلسم شدگان هيچكاك ؛‌قصه هاي كانتربوري پاسوليني ؛‌اين است جهان آزاد كن لوچ را نيز از دست ندهيد

آماج بلا كرديم

2009-09-16T13:31:00.000-07:00

نگاه ها روي هم خيره \‌مغزم داغ مي شود . چشمانم از زور بي خوابي قرمز شده و خون نشسته نشت كرده در دلم . بوي قهوه كه ممنوع شد . خودسانسوري . سرم منفجر مي شود ؛‌هميشه سردرد همراه مي شود با چشم درد ؛ چند قزص و بيهوش تا نصفه شبي كه همه خوابند و آنوقت آزادي شجريان يك ليوان چاي و بيكاري محض ؛‌دستي كه به دل نرسيده حال كار ندارد و فكر كردن به همه چيز هاي كرخت كننده دنيا و عربده اعتراض كه خاموش مي شود يا شايد نشود و اين نيز كرخت مي كند تا ... بهمن كوچيك عزيز را يادم رفت.
........................

شجريان و نوع موسيقي سنتي هيچگاه مورد علاقه ام نبوده اند ؛ شايد از اين روست كه موسيقي فولكلور يا محسن نامجو را ترجيح مي دهم اما شجريان در آخرين كار منتشر شده اش واقعا شاهكار كرده است و ذرات وجودم را به وجد آورد .

..............................

آلبرتو مواراويا از بزرگترين نويسندگان قرن بيستم ايتاليا بود كه متاسفانه در ايران مطرح نشد و آثار شگفت انگيزش زير غبار آثار دست چندم ايتاليايي گم شد . اما چند اثر اين نويسنده بزرگ ترجمه شده است از جمله دلتنگي ؛ داستان هاي رمي و اميلي و پنه لوپه . موراويا از نويسندگان چپگرا و از دوستان صميمي پازوليني و فيليني بود . آثارش به شدت تحت تاثير نظريات فرويد و نئو ماركسيست هاست و البته نثر كوبنده اي دارد از لحاظ سبك ادبي در برخي داستان هايش به شدت رئاليست مي شود ؛ برخي آثارش نظير شمعداني و ديوار فانتزي هستند و البته در برخي رمان هايش نظير دلتنگي و اميلي و پنه لوپه به داستايفسكي نزديك است .
اين آخري يعني اميلي و پنه لوپه كه نام اصلي اش contempt به معناي انزجار- تحقير است را ژان لوك گدار نيز فيلم كرده است با بازي برژيت باردو و فريتز لانگ ! . گدار بيشتر بر روي جنبه هاي چپگرايانه كتاب تاكيد مي كند و نبرد سرمايه داري و انديشه و نابودي فيلمساز بزرگي چون لانگ در سيتستم سرمايه دارانه اما خود موراويا با نثر گيج كننده و اعتياد آورش بيشتر به روابط آدمي و نابودي آن ازخلال سرمايه داري نوين مي پردازد . هم فيلم هم رمان بسيار فوق العاده هستند.

بازگشت

2009-09-12T04:31:00.000-07:00

از سفر بازگشتم / سفر از من باز نمي گردد

سفر

2009-09-01T03:31:00.000-07:00

چيزي كه روال زندگي كون گشادانه ام را مختل كند را دوست ندارم . حالا مي تواند سفر هم باشد . با يك آدم حسابي به يك جاي فوق العاده ، مهم نيست . مهم اين است كه من نمي خواهم روال بيهوده ي زندگي ام عوض شود .
اين چند روزه گيج بودم . كاملا گيج . نيمي از خاطراتم را به ياد نمي آورم . از دست اين قرص هاي معده درد . حالم بد شد . خراب شد . افتادم . پا شدم . فيلمم . سفرم . حالام باز بعد از مريضي و معده درد يك سفر ديگه قراره روال زندگي كرم وارم رو به هم بزته.

-----------
گاليله برشت را بخوانيد.

استاد شفيعي كدكني از ميهنش رفت

2009-08-29T21:51:00.000-07:00

سفرت به خير اما چو ازين كوير وحشت
به سلامتي گذشتي
به شكوفه ها به باران برسان
سلام ما را

منبع: دنياي اقتصاد
شفيعي كدكني از ايران رفت

واق واق سگ رامي شده ايم گرگ هاري بايد

2009-08-20T15:44:00.000-07:00

آخ . ما سگ مردمان كه وفا مي كنيم عين سگ .
آن شب زير باران بود كه رفتم و ... سالها گرشته بود از آن روزهايي كه قدم زنان از مدرسه جيم زده به سوي موزه هنرهاي معاصر مي دويدم از براي ديدن يك فيلم از آيزنشتاين يا هر گه ديگري .
اما امروز ديگر فرار نمي كنم از مدرسه به سينما براي فراموشي ، سينما را يافت كرده ام براي نابودي مدرسه. من مدرسه را ويران مي كنم امروز.

العجب

2009-08-14T16:23:00.000-07:00

سيگار روي سيگار اين روزها را نمي شود وصله زد به روزهاي نا اميدي پيش از اين . اميد و بهت و حيرت و غم اين روزها مفهومشان را از دست داده در يكدگر پيچ خورده مانند خسرو شيرين پناه گشته از لبان ناظم حكمت جاري مي شود.
.......................................................................
1- فيلم ترديد واروژ كريم مسيحي گمانم يك ماه ديگر اكران مي شود از دست ندهيدش . در ترديد قصه هملت نوعي ديگر روايت مي شود . از لحاظ فرمي هم به نظرم واروژ يكي از قله هاي سينماي ايران است .
2- كتاب" دولت و جامعه مدني " آنتونيو گرامشي را كه نشر اختران منتشر كرده است پيدا كنيد . متاسفانه در ايران گرامشي و نظرياتش كمتر مورد توجه قرار گرفته . از آلتوسر تا فرانكفورتي ها تحت تاثير نظرياتش بوده اند . گرامشي به خصوص درباره مفهوم هژموني و نقش روشنفكران بسيار قابل تامل است نظراتش .
3- فيلم "اي ايران " تقوايي را اگر فرصت كرديد اين روزها دوباره ببينيد. لازم به توضيح خاصي نيست پس از ديدن متوجه مي شويد چرا فيلم بسيار مهمي است .
4- مقاله "تاملي در ساختارهاي مذكر خشونت " دكتر ناصر فكوهي مقاله بسيار روشنگري است .
مقاله : تاملي در ساختارهاي مذكر خشونت

5- نمايش فيلم "z" اثر " كوستا گاوراس " يكشنبه 25 مرداد به همراه نشست نقد و بررسي با حضور بنده ساعت ده صبح در خانه فرهنگ نور برگزار مي شود .اين بخش مربوط به همان پوستر بالاي صفحه مي باشد

اما از اين روزها كه مي گذرد

2009-08-08T17:05:00.000-07:00

نشستم ، شب نشيني شروع شد ، بهمن كوچيك بود ، اسم مرد را نمي دانستم . دختر آمد ، رقصيديم . حلاج بر دار . اين چنين نبوده است و اين چنين نيز نخواهد ماند. اما آنچه ماند رقص دود بود بر آستان صبح و صداي كبوتران و واي از آن قهوه هاي شبانه و از آن زيرزمين تو .
چه مي دانم . اين روزها هم مي گذرد . روزگاري است اما بس غريب اي نازنين.

------------------------------------------------

1- كيومرث مسعودي درباره مجموعه داستان هاي كوتاهش " مرگ همين گوشه كنارهاست " گفتگويي با راديوفرهنگ انجام داده بود . لينك فايل صوتي اين گفتگو را مي گذارم . مجموعه داستان " مرگ همين گوشه كنارهاست " نوشته كيومرث مسعودي سال گذشته توسط نشر افراز منتشر شده است .
گفتگوي كيومرث مسعودي

2- مجموعه داستان " يك چيز به هر حال يك چيز است " موارويا را بخريد . فوق العاده است.
3- نمايش ملانصرالدين كار اصغر دشتي در تالار اصلي مولوي روي صحنه است . يكي از بهترين آثاري كه در اين اواخر اجرا شده اند ، پر از نبوغ . اين تئاتر فوق العاده را نيز از دست ندهيد/
4- هنوز به نوشتن در بلاگ اسپات خو نگرفته ام . نمي دانم چرا!
5- روز يكشنبه ساعت ده صبح در فرهنگسراي نور درباره فيلم " اي ايران " ساخته ناصر تقوايي جلسه نقد و بررسي دارم . شايد متن صحبت هايم را در همينجا منتشر كردم.

گفتگويي با پابلو نرودا

2009-08-07T05:26:00.000-07:00

قسمت‌هايي از اين گفت‌وگو براي نخستين بار در برنامة راديويي يك ساعته‌يي تحت عنوان «پابلو نرودا، شاعري از آمريكا» توسط راديو كانادا در پاييز 1971 پخش شد. مصاحبه به زبان فرانسوي كه پابلو نرودا بسيار به آن مسلط بود و ابتدا نيز در دانشگاه سانتياگو در سال‌هاي 1920 آن را آموخته بود، انجام شد. انتشار اين مصاحبه در نشرية پاريس ريويو براي نخستين بار در سال‌هاي اخير صورت مي‌گيرد. پابلو نرودا برندة شيليايي جايزة نوبل ادبيات است كه در اين مصاحبه به سوالات خبرنگار مشهور، اريك بوكستل پاسخ داده است.
ريكاردو اليسر نفتالي ريه‌يس بوسوآلتو كه با نام مستعار پابلو نرودا مي‌نوشت، در سال 1904 متولد شد و در سپتامبر 1973 درگذشت. اين كومونيست سرشناس كه لنين را نابغة بزرگ تاريخ مي‌خواند، در طول زندگي خود سمت‌هاي سياسي بسيار زيادي را تجربه نمود و در جريان درگيري‌هاي داخلي شيلي، به آرژانتين فرار كرد. بخش عمدة اشعار او، توجه به ظلم و ستمي را در برمي‌گيرد كه ديكتاتور بزرگ شيليايي، ژنرال پينوشه، در طول ساليان دراز بر مردم اين كشور تحميل كرده بود.

اريك بوكستل: كساني كه شعر شما را خوانده‌اند، به سرعت متوجه گرايش به دنياي كار و كارگري در اشعارتان مي‌شوند و برخي ديگر از مخاطبانتان نيز شما را يك شاعر سياسي مي‌دانند.
پابلو نرودا: من اصرار خاصي بر اين دارم كه به شما بگويم يك شاعر سياسي نيستم. من اين نوع دسته‌بندي را كه در انتصاب من به جرگة شاعران سياسي تعصب عجيبي دارد اصلاً قبول ندارم. آرمان و بلندپروازي من به عنوان يك شاعر و نويسنده، اگر بخواهيم وجود چنين بلندپروازي را بپذيريم اين است كه از هرچه مي‌بينم، لمس مي‌كنم، مي‌دانم، دوست دارم يا از آن متنفرم بنويسم. اما اين‌كه من را شاعر دنياي كارگران ناميده‌ايد، معتقدم يك روش و سبك ناخودآگاه و الهام‌شده به من است كه بازتاب‌دهندة دغدغة توده‌ها و نگراني‌هاي مداوم گروه‌هاي سازمان‌يافتة كارگري باشم. من تنها بازتاب دغدغه‌ها و مشغله‌هاي ذهني گروهي از اهالي دنياي معاصرم در شعر خود هستم، دغدغه‌هاي امروز آمريكاي لاتين. اما هرگز نمي‌پذيرم كه در دستة شاعران سياسي قرار بگيرم.
آن دسته از شاعراني كه هيچ وقت نخواستند يا نتوانستند با احساسات مردم خود ارتباط برقرار نمايند يا سعي نمي‌كنند متفاوت باشند و اشعاري مي‌گويند و موعظه‌هايي مي‌كنند كه با هيچ‌كدام از حقايق بديهي و واقعيت‌هاي عمدة جامعه‌شان تطابق ندارد، بايد به عنوان سياسي‌ترين شعراي زمان ما شناخته شوند نه من و امثال من.
به دليل خودداري از پرداختن در شعرهايشان به روند عمومي مدنيت و توسعه و گسترش جهان، به عقيدة من آن‌ها در عقب‌گرد و پس‌رفت اين فرآيند توسعه نقش بازي كردند. به معناي واقعي، شاعراني كه شعر سياسي مي‌گويند، شاعران استبداد و تحجر هستند.
براي من، نوشتن در مورد كارگران و توده‌هاي مردم، برآيند و نتيجة منطقي احساساتم است، بر خلاف آناني كه تصور مي‌كنند يك جهت‌گيري ايدئولوژيك به شمار مي‌رود.
وقتي شروع كردم و از دريا، از گل‌ها و از زندگي نوشتم، تازه آن وقت بود كه به وضعيت اجتماعي آمريكاي لاتين بيشتر آگاه شدم. اين مناظر آنقدر پرجنب‌وجوش‌تر و آنقدر وسيع‌تر شدند تا جايي كه كلية بخش‌هاي زندگي مردم دنيا را تحت تاثير قرار دادند و اين بود كه يك نقش تاثيرگذار در شعر من بازي كرد. اما اگر بخواهيد بخش سياسي شعرهاي من را در نظر بگيريد، يعني در واقع آن بخشي كه مي‌تواند اجتماعي يا سياسي خوانده شود، شايد بتوانم بگويم كمتر از يك چهارم و يا حتي يك پنجم شعرهاي من در اين محتوا سروده شده‌اند.
نتيجه اين‌كه هميشه از دسته‌بندي شدن در قالب‌هاي مختلف، برحذرم. اين نوع دسته‌بندي ها را نيز خصمانه و از روي سوةنيت مي‌پندارم. من شاعر ماه، شاعر گل‌ها و شاعر عشقم. يعني يك تلقي و تعريف بسيار اصيل و قديمي از شعر دارم و اين، با احتمالاتي كه من از آن‌ها سروده‌ام و خواهم سرود تناقضي ندارد. شعرهايي براي پيشرفت و گسترش جامعه و براي قدرت موفقيت و صلح.

بوكستل: شما ادعا مي‌كنيد كه شاعر ستارگان، گل‌ها و شاعر عشق هستيد. آن‌چه كه مي‌شود اضافه كرد، اين است كه شاعر سنگ‌ها، رودها، درخت‌ها و كوهستان‌هاي اين قارة نو نيز هستيد! من اغلب به نخستين اروپايياني كه سعي مي‌كردند آمريكا را تصوير و توصيف كنند فكر مي‌كنم. مثلاً نامه‌هاي چارلز پنجم، پادشاه انگليس كه براي هرناندو كورتز در مكزيك مي‌نوشت و اغلب زباني قاصر از توصيف آن‌چه در قارة آمريكا و آمريكاي لاتين ديده بود داشت و نمي‌توانست لغاتي مناسب براي بازگو كردن و تعريف خاطراتش بيابد.
نظر شما در مورد اين نوع از مشكل و دردسري كه براي توصيف قارة شما وجود دارد چيست؟
نرودا: به عقيده‌ من، اين يك مشكل و دردسر نيست كه حل آن يك وظيفه و تكليف است! همين‌طور كه شاعر آمريكاي لاتين وظيفه دارد دنيا را ترسيم كند، يا به عبارت ديگر در تكميل فرآيند خلقت نقش بازي كند. هرچند كلمات، نخستين چيزهايي بودند كه بدون هيچ دانش و آگاهي يا پايةي وجود داشتند. در زماني كه من يك دانشجو و شاعر جوان بودم، اين دانش و آگاهي براي شاعران لاتين به يك وظيفة اخلاقي تبديل شده بود. در آن زمان، جاذبه و ربايش فرهنگي اصلي با اروپا و به ويژه فرهنگ فرانسه بود. در آن زمان نويسندگان و شعراي بسيار حرفه‌يي و باهوشي داشتيم كه به غير از زبان فرانسوي اكوادوري، به هيچ زباني نمي‌نوشتند و قارة خود را مدام تحقير مي‌كردند. آن‌ها نمي‌دانستند كه با اين كار فقط خط فكري خود را تغيير نداده‌اند بلكه زبان خود را نيز عوض كرده‌اند.
در واكنش به چنين وضعيتي كه اكثراً به اختلاف‌هاي طبقاتي منجر مي‌شد، اقليت‌گراهاي آمريكاي لاتين هميشه سعي مي‌كردند خود را از صاحبان و ميراث‌دارندگان اصلي فرهنگ غني آمريكاي لاتين و هم‌سطح و هم‌رده با جامعة اروپايي و مردم آن نشان دهند.
در آن زمان، يك سبك جدي از هنر در خدمت هنر، بر آمريكاي لاتين مسلط و حكمفرما بود. اين سبك‌ها اختراع من يا ساير كساني كه در آن زمان مي‌نوشتند و اثر توليد مي‌كردند نبود. اما هرچه كه بود، نتيجه به جزم شدن عزم ما براي توجه و دلسوزي بيشتر در رابطه با كشورمان و مردمان انجاميد. ما واضعان اين تئوري نبوديم. فرضيه‌يي بود كه از ابتدا وجود داشت. با اولين اشعاري كه از زبان فاتحان جنگ‌ها و دلاوران كشورگشايي جاري شد نيز چنين فرضيه‌يي به وجود آمد. نخستين شاعر كشور من يك اسپانيولي بود كه يك صفحه در مورد جنگ با چارلز پنجم نوشت. جنگي كه چارلز پنجم در آن با حضور نخستين لشگر جنگاوران آمريكاي لاتين، تسليم شد. شاعري كه دراماتيك‌ترين و جالب‌ترين اشعار در مورد شيلي را سروده است، از نخستين هندي‌هايي كه مدت‌ها پيش در اين خطه ساكن شدند و صدها سال از استقلال و آزادي‌اش حمايت و دفاع كردند. او "اركيلا"ست كه اصل عزم و هدف ما در شعر شيلي، به او برمي‌گردد.
اما در سال‌هاي قرن نوزدهم، قدرت يافتن گروه‌هاي جيره‌خوار حكومت را در قارة خود شاهد بوديم كه سرآغازي براي استعمار شدن قارة ما به كمك كاپيتاليسم بود و به لايه‌هاي نازپرورده و مرفه و شهروندان درجة يك جامعه اجازه مي‌داد تا با استعمار و استثمار ما و قارة ما، فربه و سمين شوند. چنين اتفاقاتي به روزآمدتر شدن سبك زندگي مردم اروپا نيز بسيار كمك كرد!
در اعتراض به اين سلطه و نفوذ كه خواسته يا ناخواسته، آگاهانه يا ناآگاهانه، يك بدعت ماندگار در فرهنگ ما ايجاد كرده بود، بسياري از شاعران لاتين تصميم گرفتند به چهره‌هايي جهان‌وطني تبديل شوند و از طريق فرهنگ و ادب اروپايي، به فرهنگ و ادبيات بين‌المللي بپيوندند. اما ما، از الگو و نمونة نياكان و اجداد خود پيروي كرديم و شروع به بازتاب دادن عقايد و نظراتمان در مورد زندگي، سختي‌ها و مشقت‌هاي مردم‌مان، جغرافياي عظيم قاره، فضاهاي قابل پرداخت، رويدادهاي تاريخي قابل توجه و پديده‌هاي طبيعي شگفت‌انگيز آمريكاي عزيزمان نموديم.
اين فعاليت‌هاي ما، نوع و بديع نبود اما نشان مي‌داد متعلق به دوره و عصري هستيم كه شكاف‌ها و ناسازگاري‌هاي طبقاتي، با شدت و حدت بيشتري افزايش مي‌يافت. هرچند در اين بين غافل نشديم از كارگران و به درگيري‌ها و منازعات شخصي يا گروهي آن‌ها پرداختيم.
در رسيدن به اين هدف، ما مجبور شديم مرزهايي كه تفاوت ما با وابستگان حكومت و نازپروردگان بي‌نياز و ثروتمند جامعه و همين‌طور غرب‌زدگاني كه هنوز نفس مي‌كشيدند را مشخص مي‌نمود، درنورديم و البته از اين اتفاقات، آموخته‌هاي مثبتي نيز كسب كنيم چرا كه هيچ كس نبايد معايب و فوايد يك شرايط سخت را با هم مخلوط كند.
اين يعني ما ميراث بزرگ فرهنگ اروپايي را حفظ كرديم كه شديداً ستايش و تحسينش مي‌كنيم و بدون اين ميراث نيز به عنوان متفكر و نويسنده هرگز قادر به زندگي و توسعه دادن كارمان نبوديم. در واقع ما شديداً به فرهنگ اروپايي مديونيم. اما از ياد نبريم كه بايد فرهنگ خاص خودمان را بسازيم، يعني به قارة خودمان توجه كنيم و خودمان باشيم. پيمودن اين راه مقداري دشوارتر به نظر مي‌رسد اما يك راه اصيل و واقعي است كه البته اگر درست هدايت نمي‌شد، به عوام‌گرايي و حضيض مي‌رسيد. ما نه از انحطاط فرهنگي مي‌ترسيديم و نه از واقعيت‌هاي ممكن. اما امكان برقراري ارتباط فرهنگي با همة كشورهاي دنيا را نيز مي‌پذيريم چرا كه مي‌دانستيم بخش‌هايي از فرهنگ اروپايي، اجزاي لاينفك فرهنگ ما نيز هستند.

بوكستل: هدف كانتو ژنرال (سروده‌هاي محلي لاتين پابلو نرودا) سرودة شما چه بود؟
نرودا: كانتو ژنرال ايدة خاصي نداشت. از زماني كه من شروع به كار كردم، موضوعات مشابهي را يافتم كه در اين زمينه قبلاً مطرح شده بودند. به طور كلي من وجود يك تئوري در حوزة فكري كانتو مخالفم. كانتو ژنرال يك كار ساختاري و پايه‌يي است كه قالب جدي و ويژة خاص خودش را گرفته و من هم تصميم ندارم آن را با شعر كلاسيك امروز مقايسه و مخلوط كنم.
با اين وجود، سرودة محلي آمريكاي لاتين، فرم ثابت خود را در همة زمان‌ها حفظ كرده و عليرغم عموميتش، به خودي خود، جوهرة خودآگاهي ناگهاني را ندارد و بيشتر نشان‌دهندة ساختار و ماهيت زندگي روزانة من به عنوان يك شهروند است. و زماني كه اين آگاهي در حال گسترش بود، من مي‌توانستم با همان صفا، خلوص، عشق و صميميت براي تمام مردم آمريكاي لاتين، كانتو ژنرال بنويسم.
من معتقدم سرايش اين دست شعرها، تنها حاصل آزمون و خطاهاي شخصي يا تحليل‌هاي من از اوضاع كه مي‌تواند به ثمرنشستن كار را باعث شود، نيست. بلكه كانتو ژنرال‌هاي من، با تولدم آغاز مي‌شوند و با آگاهي يافتن‌هاي ناگهاني‌ام به عنوان يك نويسنده راجع به خودم دنبال مي‌گردند.
اين دست اشعار آنقدر جاه‌طلبانه سروده مي‌شوند كه قابليت تعميم دادن خود به ماهيت هرچيزي را دارند و در هر پديده‌يي از آمريكاي لاتين كهن ما نقش مي‌بندند و حتي به ايالات متحده و آمريكاي شمالي نيز گسترش يافته‌اند. اما به طور كلي، سرايش اين شعر يعني رشد شخصيتي شاعر، به عنوان كسي كه قاره‌اش را خوب مي‌شناسد و مي‌خواهد به دنياي ناشناخته‌ها نيز پاي بگذارد.
كانتو ژنرال به عنوان شعر سنتي آمريكاي لاتين، شعري است كه هيچ وقت پايان نمي‌پذيرد و هر شاعري مي‌تواند تكميلش كند. در واقع محدودة شعر، بسته و غيرقابل دسترسي نيست. بلكه دري گشاده به روي همگان دارد و جريان‌ها، خلاقيت‌ها و مشكلات جديد موجود در قاره مي‌توانند پاي به آن نهند.
[توضيح مترجم: كانتو ژنرال (Canto General) دهمين كتاب شعر پابلو نروداست. اين كتاب براي نخستين بار به سال 1950 در مكزيك منتشر شد و ناشر آن نيز تالر گرافيكو د لا ناسيون (Talleres Graficos de la nacion) بود. نرودا از سال 1938 شروع به سرودن اشعار اين مجموعه كرد. اين مجموعه از 15 قسمت و 231 شعر تشكيل شده كه در تقريباً 15 هزار خط سروده شده‌اند.]

بوكستل: اين خودآگاهي منطقه‌يي هنرمندان و مردم در سطح قاره را چه طور ارزيابي مي‌كنيد؟
نرودا: به عقيدة من، عوامل تاريخي مهم و متعددي در اين زمينه نقش دارند. از منتقدان حكومت و اقليت‌هاي سياسي تا طبقات اجتماعي و سرمايه‌دارهاي بورژواي آمريكاي لاتين در زمان حكومت روبن داريو اين احساس وجود داشت كه عواطف ضدانقلابي را مي‌شود برانگيخت. به بيان ديگر، ضد بوليويايي بودن در يك كلام!
و اين تعبير را مي‌توان به كل قاره تعميم داد. آزادي‌خواهان بزرگي مثل سن مارتين، سوكر و اوهيگنز كه هميشه آمريكاي لاتين را آزاد، يك‌پارچه و متحد مي‌خواستند. اين‌جا بود كه احساسات استقلال‌طلبانه با يك‌ديگر در مي‌آميختند و بوليوار كه در ونزوئلا متولد شده بود، به كمك پرو رفت، سن مارتين كه يك آرژانتيني بود به ياري اكوادور شتافت و اوهيگنز كه شيلايي بود نيز تلاش كرد تا پرو را نجات دهد. در آن زمان، ناسيوناليستي ملي بسيار قوي‌ و پررنگ در ميان مردم ديده مي‌شد ولي اين احساسات تدريجاً جاي خود را به وطن‌پرستي قاره‌يي دادند.
اما بورژوازي و تفكر سرمايه‌داري در آمريكاي لاتين، پس از استقلال ايجاد شد و تاثير كاملاً جدي و اساسي بر روي تجزية كشورهاي قاره داشت. در واقع يك پروسة بسيار طولاني‌مدت كه با فئوداليسم و ملوك‌الطوايفي نيز رابطه‌يي آشكار دارد و البته به استعمارطلبي و امپرياليسم نيز شبيه است. پس از آن بود كه آمريكاي لاتين به مجموعه‌يي از محدوده‌هاي جغرافيايي محصورشده داخل مرزها تبديل گشت كه توسط يك‌ديگر احاطه شده‌اند. اين يعني سياستي كه به انقياد محلي دولت‌ها منجر مي‌شد و نفوذهاي استعماري و امپرياليستي بريتانيا و آلمان و بعدها نيز ايالات متحدة آمريكا نيز بيشترين نقش در تجزيه‌ها را بازي مي‌كرد.
اين تجزيه‌ها، عملاً ارتباطات بين مردم كشورهايي كه يك زبان، دين و نژاد و خاستگاه واحد داشتند را از بين برد و مسدود كرد.
اين نوع تجزيه‌ها هم‌اكنون نيز ادامه دارد. در داخل كشورهاي ما تنها زلزله، جنبش‌هاي انقلابي و اقدامات تروريستي است كه اتفاق مي‌افتد. اما راجع به آمريكاي شمالي ما همه چيز را مي‌دانيم.
خوانندة عامي و مخاطب عصر حاضر، همه چيز را راجع به طلاق‌هاي بين زوج‌هاي هاليوودي مي‌داند، همة اطلاعات ملكة موناكو را دارد. اما خبر تلاش‌هاي درگيرانة كارگران و توسعة اجتماعي جوامع اقتصادي و بازرگاني، فعاليت‌هاي علمي دانشگاه‌ها و كتاب‌هاي تاريخي از نويسندگان خاص، به گوش ما نمي‌رسد يا به سختي از مرزهاي خبري عبور مي‌كند.
اما به قول ماريارتگي، فيلسوف مادي‌گرا و نويسندة معروف پرويي، انقلاب ما و نسل امروز، دوباره به همان ايده‌هايي مي‌رسد كه نهضت مردم آمريكاي لاتين، يك مورد خاص و نمونه است. سپس، ما آثاري توليد كرديم كه اين نمونه را دنبال مي‌كردند و به كشف‌هاي جديدي منتج مي‌شدند و كانتو ژنرال من نيز يكي از همين دست آثار است.
به عقيدة من، تصورات سياسي ما مشترك و در كل قاره يكسان است. نگاه نسل جديد و امروزي شيلي نسبت به نويسندگان و هنرمندان نيز پس از تقريباً 30 سال، تقريباً تصورات مشترك ساير هم‌نسل‌هاي قاره را تداعي مي‌كند و به يك خط فكري مشترك و يك‌سان منتهي مي‌شود كه البته طبيعتاً تفاوت‌هايي نيز دارد. اما اين نوع نگاه مشترك در كل قاره، مثل آمريكاي لاتين با دردهاي مشترك بيسوادي، بي‌تفاوتي مردم و توسعه‌نيافتگي مي‌ماند.

..........................................................................................................................

- يك روز بي گمان اين ذره ذره گرمي خاموش وار ما / سر مي زند ز جايي و خورشيد مي شود

- هستي و آگاهي ماركس را فراموش نكنيد.

- فيلم گرسنه كه درباره بابي ساندز انقلابي ايرلندي است را حتما ببينيد.